Het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid gaat in de maanden mei/juni een veldonderzoek doen onder educatieve professionals uit het primair en voortgezet onderwijs. De resultaten van het onderzoek zijn straks bedoeld als inspiratie-impuls voor leraren die nog niet zoveel te maken hebben gehad met leerlingen met kenmerken van (hoog) begaafdheid.

We willen daarom graag weten wat leraren inspireert voor het werken met (hoog)begaafde leerlingen. We willen alle leraren van harte uitnodigen om zich aan te melden voor deelname.

Het onderzoek gaat in drie fasen verlopen

• Fase 1: We zoeken enthousiaste deelnemers

  Ben je leraar en lijkt het je leuk om mee te doen? Meld je dan aan om deel te nemen.
  
• Fase 2: Kernvraag van het onderzoek

  In de tweede fase verzamelen we twee soorten informatie: In het eerste deel van de vragenlijst zijn we gericht op jouw professionele achtergrond en de context waarin je werkt. Je tijdsinvestering voor het eerste deel van de vragenlijst is ongeveer 8 minuten. In het tweede deel van de vragenlijst gaan we in op de kernvraag van het onderzoek. Ook hiervoor beantwoord je weer enkele vragen en is de tijd die je hiervoor nodig hebt ongeveer 8 minuten.
  Je kunt op elk moment besluiten dat je toch liever niet meer wilt mee doen. Dan vul je de vragenlijst waarvoor we je de link toesturen gewoon niet in. Vul je de vragenlijst wel in dan zullen we je vragen of we je mogen benaderen voor een kort video-interview. Alleen vragenlijsten van deelnemers waarop deze vraag positief is beantwoord krijgen mogelijk een email met een verzoek om ook deel te nemen aan fase 3.
  
• Fase 3: Video-interviews
  
Uit de mensen die hebben aangegeven dat we hen mogen benaderen voor een video interview, trekken we een steekproef. Val je in deze steekproef dan nodigen we je uit om deel te nemen aan een video-interview. De vragen in dit korte interview vormen een verdiepingsslag op de antwoorden uit de oorspronkelijke vragenlijst.
  Dit interview neemt ongeveer 10 minuten in beslag. De interviews worden via zoom afgenomen en opgenomen. Heb je eerder deelgenomen maar wil je nu liever niet meer verder? Dat kan, dan stuur je op onze uitnodiging gewoon een mail met het bericht dat je toch liever niet verder deelneemt. Op dat moment zullen we je ook niet meer lastig vallen.

Wat gaan we doen met de gegevens?

Aan het eind van deze verkenning gaan we een onderzoeksverslag maken. Dit doen we in de vorm van een anonieme rapportage. Jouw gegevens bij ons zijn dus beschermd. Nu kan het zo zijn dat wij jouw video heel inspirerend vinden om als inspiratie-impuls voor andere leraren te gebruiken. In dat geval zullen we benaderen of we dat ook mogen doen. Ook dan kun je weer beslissen om daarvan af te zien. Als je daarvan afziet zullen we de video-opname met jou na transcriptie van de tekst vernietigen. De getranscribeerde tekst wordt dan volledig anoniem verwerkt.

Aanmelden

Hoewel we formeel pas in mei/juni beginnen met dit onderzoek kun je je al wel vast opgeven voor het onderzoek, dat doe je via deze link:
https://forms.gle/oBYyAjmZ72wUyHwD7

We hopen op erg veel enthousiaste deelnemers. Voel je daarom vrij om de link naar de vragenlijst te delen met alle collega’s uit jouw netwerk.

Wetenschappelijk onderzoek toonde enkele jaren geleden het belang aan van goede executieve vaardigheden voor alle leerlingen en dat deze vaardigheden een meer betrouwbare indicator voor schoolsucces zijn dan intelligentie. Wetenschappelijk onderzoek maakt ook duidelijk dat het neurologisch netwerk dat de basis vormt voor de ontwikkeling van deze vaardigheden bij kinderen met kenmerken van (hoog)begaafdheid minstens net zo sterk is als bij alle andere kinderen, en in sommige gevallen wellicht zelfs sterker is. Toch is het een hardnekkige mythe dat leerlingen met kenmerken van (hoog) begaafdheid minder goede executieve vaardigheden hebben.

Nu is het voor álle kinderen belangrijk om goede regulatievaardigheden te ontwikkelen. Maar die vaardigheden kun je alleen ontwikkelen als het onderwijsaanbod en de omgeving waarin je leert daarop ook echt dagelijks een beroep doen. Als het onderwijs- en opvoedingsaanbod ook voor kinderen met kenmerken van (hoog)begaafdheid goed is afgestemd, zullen zij net als alle andere kinderen in de gelegenheid te zijn om al die vaardigheden te ontwikkelen en dagelijks in te oefenen. Maar daar ligt dus wel een opdracht voor ouders en leraren om dat samen te realiseren. In de eerste brochure van 2026 met als thema ‘Executieve functies & vaardigheden’ leggen we uit wat nu precies het verschil tussen functie en vaardigheid is, wat er nodig is om beiden goed te ontwikkelen en hoe je ook vanuit een preventief oogpunt aan de slag kunt.

Naar de brochure

De meeste begaafde leerlingen krijgen onderwijs in reguliere groepen, waar differentiatie belangrijk is om aan hun educatieve behoeften te voldoen. Differentiatie stelt leraren in staat individuele leerdoelen en -inhouden vast te stellen en af te stemmen op elke leerling. Dit vergroot de kans op leren voor alle leerlingen, hoewel niet iedereen dezelfde mogelijkheden krijgt.

Differentiatie gaat verder dan niveau of tempo; het omvat variatie in doelen, denkvaardigheden en keuzes voor het eindproduct. Hiervoor moet de leraar inzicht hebben in de leerdoelen, beginsituatie, capaciteiten en interesses van de leerling. Het educatief profiel is essentieel voor succes. Een groepsplan helpt overzicht te bewaren van leerdoelen en opbrengsten.

In dit webinar van Tracey Inman wordt een specifieke vorm van differentiatie behandeld: het gedifferentieerd beoordelen van leeropbrengsten met DAP-rubrics (Developing and Assessing Products).

Portfolio’s zijn een krachtig instrument voor het begeleiden en beoordelen van (hoog)begaafde leerlingen. In tegenstelling tot conventionele toetsmethoden bieden ze een duidelijker beeld van het leerproces, de inzet en de persoonlijke ontwikkeling. Portfolio’s stimuleren reflectie, zelfstandigheid en motivatie en helpen leerlingen bij het creëren van een realistisch zelfbeeld en veerkracht.
Een effectieve toepassing vereist heldere beoordelingscriteria, teamprofessionalisering en betrokkenheid van ouders.

Tijdens het webinar van 2 maart gingen we in op verschillende aspecten van het portfolio. Het webinar werd gegeven door Birgit Broekhoven.