Slimme meisjes – Maaike Teunissen: Overgang po-vo

Maaike Teunissen-van Beek is Talentbegeleider Hoogbegaafdheid. Sinds 2004 is ze actief in het onderwijs en gespecialiseerd in het begeleiden van (hoog)begaafde leerlingen. Sinds het afronden van haar opleiding tot Talentbegeleider bij NOVILO (2018) richt Maaike zich op het versterken van het aanbod voor hoogbegaafden binnen het primair onderwijs. Zij zet zich hiervoor in als talentbegeleider bij Lelystad Hoogbegaafd, een bovenschools plusarrangement, waar zij lesgeeft aan leerlingen uit groep 6 t/m 8. Daarnaast verzorgt Maaike projectmatig trainingen ‘leren leren’ op het voortgezet onderwijs, specifiek gericht op hoogbegaafde jongeren.

Een bijzonder aandachtspunt in haar werk is de begeleiding van begaafde meisjes. Vanuit zowel haar professionele ervaring als haar persoonlijke leven ziet zij hoe deze meisjes vaak onder de radar blijven door hun aanpassingsvermogen, faalangst of perfectionisme. Juist voor deze groep zet zij zich met hart en ziel in, met als doel hun talenten zichtbaar te maken én tot bloei te laten komen.

In een aantal video’s vertelt Maaike over haar ervaringen. Het hoofdthema van deze interviews met Maaike is het herkennen en ondersteunen van slimme meisjes.

  • Even voorstellen
  • Signaleren van slimme meisjes
  • Ondersteuning door leerkrachten en ouders
  • Overgang PO-VO

Slimme meisjes – Maaike Teunissen: Signaleren slimme meisjes

Maaike Teunissen-van Beek is Talentbegeleider Hoogbegaafdheid. Sinds 2004 is ze actief in het onderwijs en gespecialiseerd in het begeleiden van (hoog)begaafde leerlingen. Sinds het afronden van haar opleiding tot Talentbegeleider bij NOVILO (2018) richt Maaike zich op het versterken van het aanbod voor hoogbegaafden binnen het primair onderwijs. Zij zet zich hiervoor in als talentbegeleider bij Lelystad Hoogbegaafd, een bovenschools plusarrangement, waar zij lesgeeft aan leerlingen uit groep 6 t/m 8. Daarnaast verzorgt Maaike projectmatig trainingen ‘leren leren’ op het voortgezet onderwijs, specifiek gericht op hoogbegaafde jongeren.

Een bijzonder aandachtspunt in haar werk is de begeleiding van begaafde meisjes. Vanuit zowel haar professionele ervaring als haar persoonlijke leven ziet zij hoe deze meisjes vaak onder de radar blijven door hun aanpassingsvermogen, faalangst of perfectionisme. Juist voor deze groep zet zij zich met hart en ziel in, met als doel hun talenten zichtbaar te maken én tot bloei te laten komen.

In een aantal video’s vertelt Maaike over haar ervaringen. Het hoofdthema van deze interviews met Maaike is het herkennen en ondersteunen van slimme meisjes.

  • Even voorstellen
  • Signaleren van slimme meisjes
  • Ondersteuning door leerkrachten en ouders
  • Overgang PO-VO

Slimme meisjes – PISA

PISA is de afkorting voor Programme for International Student Assessment. Het is een internationaal vergelijkend onderzoek dat de vaardigheden en kennis in natuurwetenschappen, lezen en wiskunde van 15-jarigen test. Ongeveer 95 landen doen mee met PISA-2025. Het onderzoek staat onder toezicht van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, de OESO.

In een internationaal vergelijkend rapport worden onderwijssystemen en prestaties van landen met elkaar vergeleken. Deze informatie is waardevol voor het verklaren van verschillen in prestaties tussen groepen leerlingen en/of landen. Op deze manier kan men leren van elkaars sterke en zwakke punten. Elke drie jaar worden de kennis en vaardigheden van leerlingen getoetst.

Slimme meisjes – Conventies

Met conventies bedoelen we in deze context een algemeen aanvaarde gewoonte of manier van doen. Deze conventies bepalen vaak hoe mensen zich horen te gedragen in bepaalde situaties. Je kunt daarbij denken aan bepaalde gewoonten in het sociale verkeer. In Nederland is het bijvoorbeeld een algemene gewoonte dat je iemand een hand geeft als je je voorstelt. In de schoolsituatie zijn er ook allerlei uitgesproken en onuitgesproken gewoontes die binnen een bepaalde groep gelden.

Slimme meisjes – Attributies

Het woord attributies wordt gebruikt om te omschrijven waar iemand een oorzaak voor gedrag of een gebeurtenis aan toeschrijft. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen extern attribueren en intern attribueren. Extern attribueren betekent de oorzaak buiten jezelf leggen. Intern attribueren betekent de oorzaak binnen jezelf zoeken.

Stel je voor dat een kind in het gangpad in de klas valt over de tas van een ander kind. Het kind dat valt kan dan zeggen “Dat komt omdat de tas van Jantje in de weg lag. Jantje had zijn tas moeten opruimen aan de kapstok.” In dit voorbeeld is er sprake van externe attributie. Als dit zelfde kind zegt over de aanleiding van de valpartij: “Oh, ik keek even niet goed uit”, dan is er sprake van intern attribueren.

Slimme meisjes – Didactisch coachen

Een leraar die didactisch coacht, draagt niet alleen kennis over, maar begeleidt leerlingen ook in hun leerproces zodat ze een actieve rol als leerder gaan innemen. De leraar geeft niet alleen instructie, maar zorgt bijvoorbeeld door het stellen van goede vragen dat de leerling zelf gaat nadenken over de leerinhouden en over de eigen rol in het leerproces.

Voorbeelden daarvan zijn: ‘Wat heb je gedaan om zelf tot een antwoord te komen?’ en ‘Hoe kun je om hulp vragen?’. Het kunnen ook vragen zijn die gaan over de inhoud van verworven kennis waardoor de leerling leert om informatie op waarde te schatten.

Bij didactisch coachen hoort ook het geven van goede feedback zodat de leerling kan zien: ‘Dit kan ik nu al, dit is de volgende stap in kennis en vaardigheden die ik kan ontwikkelen’ en ‘Als ik het zo aanpak, dan neemt de kans toe dat ik het leerdoel goed bereik’.

Slimme meisjes – Deepdive Gifted Girls: Samen bouwen aan de toekomst

In deze deepdive vertelt Tania Gevaert over hoe je slimme meiden (in de puberteit) kunt ondersteunen in hun ontwikkeling naar een succesvolle loopbaan. Tania Gevaert is psychotherapeut, onderwijstrainer en ECHA-specialist in Gifted Education. Als directeur van het Vlaamse Expertisecentrum Samen Slimmer Groeien en co-stichter van het Steunpunt Onderpresteren vzw, is zij dagelijks actief op de werkvloer met kind, gezin, jongere en leerkracht. Ze ontwikkelt trainingen op maat, voert praktijkonderzoek uit en schrijft boeken.

Slimme meisjes – Deepdive Bright Girls: Empowering Exceptional Minds

Deze Engelstalige deepdive is Nederland ondertiteld.

In deze deepdive vertelt Debbie Troxclairover de unieke karakteristieken, uitdagingen en ondesteuningsstrategieënvoor briljante, (hoog)begaafde meisjes.Debbie Troxclair is associate professor aan Lamar State University (Texas, USA). Debbie ontwikkelde het online masterprogramma over begaafdheid voor Lamar. Ze was jarenlang supervisor voor onderwijsprogramma’s voor begaafde leerlingen.

In de loop der jaren heeft zij diverse publicaties gehad onder andere in Gifted Child Today, Journal of the Louisiana Reading Association, Roeper ReviewenParenting for High Potential.Debbie is actief lid van The Texas Association forthe Gifted, de World Council for Gifted and Talented Children (CEC) Tag Divisionen The National Association for Gifted Children.

Creativiteit in het onderwijs

Het begrip creativiteit lijkt onlosmakelijk te zijn verbonden met het concept van (hoog)begaafdheid. Creatief denken wordt ook sterk verbonden met zogenoemde 21st century skills, de vaardigheden die mensen in de huidige maatschappij nodig hebben om zich te ontwikkelen tot kritische, onderzoekende burgers in onze complexe samenleving (Voogt & Pareja Roblin, 2010). Creatief denken overstijgt creativiteit zoals dit in de volksmond geïnterpreteerd wordt voor handvaardigheidslessen.

Het ontwikkelen van creativiteit spitst zich niet alleen toe op de ‘creatieve’ vakken zoals dramatische, kunstzinnige vorming en handvaardigheid, maar kan ook ontwikkeld worden binnen de rest van het curriculum en is dan gericht op diverse vraagstukken. Overigens is het wél zo dat creatieve denkvaardigheden nodig zijn om in de toepassing bij dramatische en kunstzinnige vorming tot een wezenlijk hoog niveau te komen.

Creativiteit en creatieve denkvaardigheden


In deze brochure legt Minka Dumont uit hoe creativiteit en creatieve denkvaardigheden een rol spelen in het onderwijs en wat dit kan betekenen voor het onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen. Ze gaat in op verschillende aspecten van creativiteit en geeft heel veel verschillende tips voor leraren en kinderen hoe die denk vaardigheden gestimuleerd kunnen worden in het onderwijs van alledag.

Video’s


Martin van Rooij interviewde weer verschillende leraren en onderwijsbegeleiders over de manier waarop zij in hun dagelijkse praktijk de creatieve denkvaardigheden van begaafde leerlingen terugzien. Deze keer hebben we geen deepdives opgenomen, maar hebben we een link opgenomen naar twee van onze webinars die over creativiteit gaan. Dr. Denise Fleith is president van de World Council for Gifted and Talented Children. Als wetenschapper houdt zij zich onder andere bezig met onderzoek naar creativiteit en (hoog)begaafdheid.

David van der Kooij schreef samen met Anouk Wissink een prachtig boek over het ontwikkelen van creatieve denkvaardigheden in het onderwijs (Het ideeëntoestel). Zij laten zien hoe álle leerlingen in je groep kunnen profiteren van opdrachten die creatieve denkvaardigheden stimuleren.

Prachtige denkers


Als redactie hopen we dat jij als je deze brochure leest, de interviews hoort en de webinars bekijkt, geïnspireerd raakt om dingen in je eigen groep te proberen en die activiteiten voor al je leerlingen toegankelijk maakt. Creatieve denkvaardigheden zijn net als begrijpend lezen in al ons denken verweven en worden niet ontwikkeld als je gedurende drie maanden een uurtje per week een les hierover inroostert. Elke les de kans aangrijpen om ook deze denkvaardigheden in te zetten leidt tot prachtige denkers.

Publicatie