Versnellen – Wat verstaan we onder… leerstofjaarklassensysteem?

Het leerstofjaarklassensysteem is de onderwijsvorm waarbij leerlingen in een groep zitten op basis van hun leeftijd en elk jaar dezelfde vaste hoeveelheid leerstof doorlopen. Dit traditionele systeem vormt op veel scholen in Nederland de basis. De kinderen van dezelfde leeftijd zitten samen in één klas. Soms zijn er combinatieklassen, maar de leerlingen zitten in een vaste groep met leeftijdsgenoten. Ieder leerjaar staat een afgesproken hoeveelheid lesstof centraal die de klas in een jaar af moet hebben. Methodes in zowel primair als voortgezet onderwijs zijn hier vaak op ingericht. Vaak wordt er binnen de klas gewerkt in verschillende niveaugroepen.

Versnellen – Wat verstaan we onder… herfstkind?

Herfstkinderen zijn kinderen die in oktober, november of december jarig zijn. In het Nederlandse basisonderwijs brengt dit vaak een dilemma met zich mee bij de overgang naar groep 3. Sommige scholen kiezen voor “herfstkinderen gaan door naar groep 3 tenzij”. Andere scholen kiezen voor “herfstkinderen gaan niet door naar groep 3 tenzij”. Als het kind na 1,5 jaar kleuteren doorgaat naar groep 3 noemen we het een ‘vroege leerling’. Dan zijn deze leerlingen op 1 oktober in het eerste jaar van het vo jonger dan 12 jaar en hebben ze minder dan 8 jaar basisonderwijs genoten. Kies je voor een extra jaar kleuteren in groep 2, dan blijven ze formeel niet zitten, maar dan moet het programma in het tweede jaar in groep 2 worden aangepast om de doorgaande leerlijn te bewaken. Goed om te weten dat 1 oktober en 1 januari geen officiële peildata zijn om het besluit omtrent de overgang naar groep 3 te nemen: de ontwikkeling van het kind is leidend en niet de geboortedatum.

Versnellen – Wat verstaan we onder… evidence-based?

Professioneel handelen en beleidskeuzes zijn in eerste instantie altijd gebaseerd op actuele kennis uit de wetenschap: wat weten we al over de werkzaamheid van wat we doen? We willen immers dat bestaande inzichten niet verloren gaan. Kennis uit de wetenschap gaat niet alleen over aangetoonde effecten van een werkwijze. Wetenschappelijke kennis is ook een empirische onderbouwing of een theoretische onderbouwing . Een werkwijze aanpassen aan de doelgroep of lokale context kan alleen wanneer een duidelijke onderbouwing beschikbaar is. Goed gebruik van kennis uit de wetenschap vraagt om een lerende omgeving waarin we blijven onderbouwen, evalueren en ontwikkelen. Dat noemen we evidence based werken.

Versnellen – Wat verstaan we onder… conceptuele groei en conceptuele verandering?

Leerlingen komen naar school met kennis die gebaseerd is op hun dagelijkse ervaringen, sociale interacties, intuïties en wat hen geleerd is in andere situaties en in het verleden. Deze voorkennis beïnvloedt hoe zij nieuwe kennis zullen opnemen, omdat wat leerlingen al weten interacteert met de nieuwe leerstof. Het leren bestaat dus uit het toevoegen van nieuwe kennis aan bestaande kennis van de leerling, ook wel conceptuele groei genoemd, of uit het wijzigen of herzien van kennis van de leerling, dit wordt conceptuele verandering genoemd.
Leren als conceptuele groei vindt plaats wanneer de kennis van leerlingen samenhangt met hetgeen geleerd wordt. Conceptuele verandering is nodig wanneer de kennis van de leerling niet samenhangt met de juiste informatie. In deze gevallen bestaat de kennis van leerlingen uit ”misconcepties” of ”alternatieve opvattingen”.

Versnellen – Wat verstaan we onder… beheersingsdoelen?

Doelen vormen de reden voor leerlingen om bepaalde leeractiviteiten te ondernemen. Ze kunnen ernaar streven competentie en expertise te ontwikkelen door zoveel mogelijk te leren: dat noemen we beheersingsdoelen, of ze kunnen ernaar streven hun competentie of expertise te tonen door te proberen anderen te overtreffen: dat noemen we prestatiedoelen.

Beheersingsdoelen zijn dus gericht op het aanleren van nieuwe vaardigheden of het verbeteren van competentie of expertise. Leerlingen die werken vanuit beheersingsdoelen zijn over het algemeen gemotiveerd om nieuwe vaardigheden te leren of om beheersing te bereiken in een vakgebied of taak.

Versnellen – Liv van Hyte: versnellen in het voortgezet onderwijs

Liv van Hyfte is projectmedewerker van het ‘Ondersteuningsbeleid voor Cognitief Sterk Functionerende Leerlingen’ in Vlaanderen. Ze begeleidt secundaire scholen bij hun beleid voor deze doelgroep, is aanspreekpunt voor flexibele leertrajecten en diverse versnellingsvormen in secundair onderwijs. Ze is verbonden aan GO! Atheneum Ekeren, een ankerschool van expertisecentrum Talent. De Versnellingsleidraad is van haar hand [LEV, Leidraad voor Versnellen. Een hulpmiddel voor het ontwikkelen van een versnellingsbeleid in het secundair onderwijs].

In haar deepdive neemt Liv je mee in versnellen in het voortgezet onderwijs, op maat van het team en de leerling. Daarbij richt ze zich op het creëren van oprechte betrokkenheid en eigenaarschap in het onderwijsteam.

Versnellen – Deep dive Ragnild Zonneveld: versnellen van groep 2 naar groep 3

Ragnild Zonneveld is docent, spreker en auteur in het werkveld van begaafdheid. Ze is onder andere docent bij de RITHA-opleiding (Radboud International Training on High Ability) op de Radboud Universiteit. Ragnild is opgeleid als leerkracht, ECHA-specialist in Gifted Education en jonge kind-specialist en heeft in de praktijk gewerkt in onderwijs, kinderopvang en begeleiding van hoogbegaafde kinderen. Ze was voorzitter van het ECHA-Netwerk van 2017-2024 en heeft een aantal specialismen binnen het veld, zoals het ecologisch perspectief, kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong en de taxonomie van Bloom.

In deze deepdive neemt Ragnild je mee in het zorgdragen voor een ononderbroken ontwikkeling voor jonge kinderen met kenmerken van begaafdheid. Het uitgangspunt is: elk kind zijn eigen tempo, elke stap telt.

Versnellen – Lianne Hoogeveen: vaker versnellen

Prof. Dr. Lianne Hoogeveen is bijzonder hoogleraar ‘Identification, Support and Counselling of Talent’. Zij is hoofdopleider van de RITHA-opleiding bij het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen (Radboud Universiteit). Daarnaast is zij als docent verbonden aan de afdeling Pedagogische Wetenschappen.

Lianne verricht wetenschappelijk onderzoek op het gebied van onderwijsaanpassingen voor hoogbegaafde leerlingen. Haar promotieonderzoek (2008) richtte zich op sociaal-emotionele effecten van het versnellen van de schoolloopbaan van hoogbegaafde leerlingen. Als GZ-psycholoog adviseert en behandelt zij kinderen, adolescenten en volwassenen bij CBO Talent Development.



Video’s:

Versnellen – Lianne Hoogeveen: is versnellen voldoende of is er meer nodig?

Prof. Dr. Lianne Hoogeveen is bijzonder hoogleraar ‘Identification, Support and Counselling of Talent’. Zij is hoofdopleider van de RITHA-opleiding bij het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen (Radboud Universiteit). Daarnaast is zij als docent verbonden aan de afdeling Pedagogische Wetenschappen.

Lianne verricht wetenschappelijk onderzoek op het gebied van onderwijsaanpassingen voor hoogbegaafde leerlingen. Haar promotieonderzoek (2008) richtte zich op sociaal-emotionele effecten van het versnellen van de schoolloopbaan van hoogbegaafde leerlingen. Als GZ-psycholoog adviseert en behandelt zij kinderen, adolescenten en volwassenen bij CBO Talent Development.



Video’s:

Versnellen – Lianne Hoogeveen: is versnellen wel de juiste term?

Prof. Dr. Lianne Hoogeveen is bijzonder hoogleraar ‘Identification, Support and Counselling of Talent’. Zij is hoofdopleider van de RITHA-opleiding bij het Radboud Centrum Sociale Wetenschappen (Radboud Universiteit). Daarnaast is zij als docent verbonden aan de afdeling Pedagogische Wetenschappen.

Lianne verricht wetenschappelijk onderzoek op het gebied van onderwijsaanpassingen voor hoogbegaafde leerlingen. Haar promotieonderzoek (2008) richtte zich op sociaal-emotionele effecten van het versnellen van de schoolloopbaan van hoogbegaafde leerlingen. Als GZ-psycholoog adviseert en behandelt zij kinderen, adolescenten en volwassenen bij CBO Talent Development.



Video’s: