Automatiseren en memoriseren zijn beide belangrijke leerprocessen maar verschillen in doel en werking. Automatiseren houdt in dat een vaardigheid of handeling zo vaak wordt geoefend dat deze automatisch uitgevoerd kan worden zonder bewuste aandacht waardoor het efficiënter gaat. Bijvoorbeeld het snel kunnen opzeggen van de tafels van vermenigvuldiging. Memoriseren daarentegen gaat over het opslaan en onthouden van informatie of kennis zodat deze later gereproduceerd kan worden, zoals het onthouden van historische data, definities of woordenschat. Waar automatiseren zich richt op het automatisch uitvoeren van vaardigheden, draait memoriseren om het onthouden en terughalen van feitelijke kennis.
Educatieve partners zijn personen of organisaties die samenwerken om het leren en de ontwikkeling van leerlingen te ondersteunen. Het idee is dat onderwijs niet alleen de verantwoordelijkheid van de school is, maar dat meerdere partijen bijdragen aan optimale leerresultaten. Deze partners werken samen rond het leerproces en dragen bij aan zowel cognitieve als sociale en emotionele ontwikkeling. Voorbeelden zijn ouders die thuis leeractiviteiten begeleiden, leerkrachten en intern begeleiders die samen individuele leerplannen opstellen, en externe organisaties die bijles, coaching of sociale ondersteuning bieden. Door deze samenwerking ontstaat een breed netwerk dat het onderwijs versterkt.
In het schooljaar 2024-2025 organiseert het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid bijna elke maand een international webinar. Tijdens die webinars is Engels de voertaal. Deze webinars zijn bedoeld voor educatieve professionals en zorg- en hulpverleners die beschikken over een brede kennisbasis met betrekking tot hoogbegaafdheid, maar niet over de mogelijkheid beschikken om deel te nemen aan internationale in-person activiteiten zoals grote internationale congressen. Op 17 februari 2025 geeft Dr. Del Siegle het webinar ‘Sifting Through the Essentials of Gifted Education for Talent Cultivation: Separating the Wheat from the Chaff’.
Over het webinar
It is the nurturing of gifts and talents that truly makes a difference in children’s lives, along with the benefits they contribute to society. In this presentation, we will explore three essential components of talent development that foster healthy growth and maintain student motivation and engagement. These include access to advanced content, and intellectually stimulating learning environment, and opportunities to explore interests and passions.
Over de spreker
Dr. Del Siegle is the Lynn and Ray Neag Endowed Chair for Talent Development in the Neag School of Education at the University of Connecticut (UConn) and director of the Renzulli Center for Creativity, Gifted Education, and Talent Development. He is among a small group of university professors who has been honored as a teaching fellow. This is the highest honor the University can award for outstanding teaching.
Bij divergente differentiatie wil je van optimale leermogelijkheden voor alle leerlingen scheppen. Dit kan door het onderwijs af te stemmen op de behoeften en mogelijkheden van elk kind, bijvoorbeeld door leerstof op maat te bieden of in te spelen op verschillen in leertempo, leervoorkeuren, leerpotentieel en interesses. Bij divergente differentiatie kunnen leerlingen met kenmerken van begaafdheid werken aan complexere leerdoelen, andere type opdrachten of leervragen, waardoor zij uitgedaagd worden en gemotiveerd blijven om te leren. Hiervoor is het niet altijd nodig om het hele curriculum, alle opdrachten of lesmaterialen te veranderen. Zo kan er bijvoorbeeld gewerkt worden met specifieke vormen van feedback met variatie in complexiteit en niveau, gevarieerd worden in de mate van zelfstandigheid waarmee leerlingen aan een taak werken of gedifferentieerd worden in de mate van inhoudelijke verdieping.
Bij convergente differentiatie streef je ernaar dat alle leerlingen de minimale leerdoelen behalen. Dat wil zeggen dat er op een bepaalde hoogte een ‘lat’ wordt gelegd waar alle leerlingen aan zouden moeten voldoen. Dat gaat echtervaak ten koste van de tijd en aandacht voor leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Onderzoek van Van den Berg uit 2018 toont aan dat deze leerlingen door convergente differentiatie worden afgeremd in leertempo en ontwikkelpotentieel. Hornstra en anderen constateren dat dit nadelige gevolgen heeft voor hun schoolprestaties, motivatie en schoolgerelateerd welbevinden.
Met pedagogische sensitiviteit bedoelen we dat je opmerkt, aanvoelt en begrijpt wat er in een situatie of bij een kind nodig is. Je hebt oog voor de ander, en voor signalen, ook de kleine en minder opvallende. Je geeft daar de juiste betekenis aan en reageert er op een goede manier op, ook in de ogen van de ander.
Door deze manier van reageren draag je bij aan een goede relatie, want de ander voelt zich gehoord en gezien. Tenslotte richt je je bij pedagogische sensitiviteit bewust op de goede momenten en sterke kanten van een kind.
Onderleren en onderpresteren hebben met elkaar te maken, maar zijn wel twee verschillende dingen.
Onder onderpresteren verstaan we minder presteren dan je op grond van een vermeend ontwikkelingspotentieel zou kunnen, waarbij een deel van deze leerlingen ook beneden het groepsgemiddelde presteert.
Onder onderleren verstaan we leerlingen die minder leren dan dat ze op grond van hun ontwikkelingspotentieel zouden kunnen. Er zijn leerlingen die ten opzichte van de gemiddelde leerlingen of de andere academisch sterke leerlingen nog steeds goed presteren, maar eigenlijk nauwelijks leren. Dat zijn de leerlingen die veelal hoog scoren en foutloos werken. Leerlingen die onderleren ervaren dat de context waarin zij op school functioneren onvoldoende een beroep doet op hun eigen capaciteiten en benoemen deze mismatch vaak als ze daarover in een veilige situatie in gesprek kunnen gaan.
Het medisch model denken komt, zoals de term al zegt, uit de medische wetenschap. Daarin staat het precies verklaren van een probleem en op grond daarvan het kunnen labelen van een probleem centraal voordat er tot handelen overgegaan kan worden. In het onderwijs aan leerlingen met kenmerken van (hoog)begaafdheid leidt deze aanpak tot een sterke behoefte aan de formele identificatie van begaafdheid voordat er aanpassingen in de leerstof aangeboden worden.
Emotieregulatie is een factor die samenhangt met een andere bekende parapluterm: de executieve functies. Executieve functies gaan over de complexe en brede processen die nodig zijn om doelgericht acties uit te voeren. De drie kernfuncties zijn werkgeheugen, cognitieve flexibiliteit en inhibitie. Inhibitie – het vermogen eigen gedrag en gedachten op tijd te stoppen – hangt nauw samen met zelfregulatie: het reguleren van eigen emoties, gedrag en gedachten. In het geval van emotieregulatie leer je je eigen emoties op de juiste wijze te sturen en verwerken, zodat ze je niet belemmeren in je handelen. Natuurlijk hangt dit samen met je vermogen je gedachten en je gedrag te sturen. De inhibitie maakt een snelle en gevoelige ontwikkeling door in de voor- en vroegschoolse periode, waardoor problemen in de ontwikkeling van inhibitie ook op latere leeftijd een rol kunnen blijven spelen. Er is overigens geen relatie tussen intelligentie en inhibitie in aanleg; ook hier is het de omgeving die bepalend is voor de ontwikkeling en eventuele knelpunten.
Op 21 november 2023 vond het eerste webinar van het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid plaats. Het thema was Onderpresteren. Gastspreker was deze keer Marjolijn van Weerdenburg (RATiO). Panelleden waren Yvonne den Boer (Windesheim), Hetty Meulensteen (LBBO, voorzitter van de afdeling Landelijke Beroepsvereniging Specialisten Begaafdheid) en Sabine Sypré. Bekijk hieronder de registratie.
Van deze presentatie zijn geen hand-outs beschikbaar. Wél kun je de tekst van de presentatie van Marjolijn van Weerdenburg in zijn geheel nalezen in onze publicatie over onderpresteren.
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
